Τετάρτη, 1 Οκτωβρίου 2014

Το μεταφράζειν εστί φιλοσοφείν


Μετά από τόσο καιρό που έχω να γράψω στο βιβλιομπλογκάκι μου -το οποίο ομολογουμένως μου έλειψε πολύ- και με αφορμή τη χθεσινή μέρα σκέφτηκα να μιλήσω για τη δική μας, τη λογοτεχνική μετάφραση.

Διαβάζοντας στις αρχές του καλοκαιριού το Ταξίδι στην άκρη της νύχτας έμεινα ενεή. Κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης, αναρωτιόμουν πώς είναι δυνατό ένας άνθρωπος να καταφέρνει να πιάνει τόσο καλά το σφυγμό ενός κειμένου και να τον μεταδίδει στους αναγνώστες, θαρρείς και είναι γραμμένο εξαρχής μόνο για μας. Αυτό δεν είναι εκμηδένιση του τόπου και του χρόνου, συνδημιουργία, αναδημιουργία;

Η λογοτεχνία είναι οι λέξεις, οι αποχρώσεις και τα νοήματά τους. Δίχως πολλή σκέψη, τολμώ να πω ότι πετυχημένη είναι μια μετάφραση, όταν ο νέος δημιουργός γίνει παράλληλος του πρώτου: συλλάβει σε βάθος το σύνολο του ξενόγλωσσου έργου και ό,τι αυτό κουβαλά (θέση των γραμμάτων, πιθανές σημασίες των λεκτικών συνόλων, πολλαπλές ερμηνείες των προτάσεων, ύφος), λάβει υπόψη του τη συγχρονία και τη διαχρονία του, το συγγραφέα αλλά και την πρόσληψη της εποχής. Όταν τελικά όλα αυτά μαζί μάς τα δώσει σ’ ένα καινούργιο καλλιτέχνημα, ριζωμένο λεκτικά στο σήμερα και ταυτόχρονα δεμένο με το αρχικό, την πηγή της δημιουργίας. Ρέον, ωσάν το γάργαρο νερό.

Δηλώνω λάτρης της ξένης πεζογραφίας και νιώθω ευγνωμοσύνη για όλους αυτούς τους διαμεσολαβητές της γραφής που χάρη στην ενδελεχή γνώση άλλων γλωσσών πέραν της μητρικής τους, ήρθαν σε επαφή με εκείνο, το πρωτογενές υλικό, το γνώρισαν, το κατανόησαν με μόχθο και τελικά το έφτασαν ως εμένα (τον Σελίν, το Ναμπόκοφ, τον Στάινμπεκ, τον Τσέχοφ και τόσους άλλους). Γιατί χωρίς αυτά τα διαβάσματα, δε θα ήμουν η Αγγελική του σήμερα.

Οι μεταφραστές είναι οι δικοί μου φιλόσοφοι που οδηγούν με ασφάλεια το σκάφος της πολιτείας μας. Η εγχώρια λογοτεχνία θα ήταν τελείως διαφορετική χωρίς το λειτούργημά τους. Συμβάλλουν στον καθένα ξεχωριστά, αλλά και στο σύνολο. 

Εύχομαι η προσπάθεια των χαρισματικών αυτών ανθρώπων να συνεχίσει αυτές τις δύσκολες εποχές που διανύουμε και με τη συνδρομή των εκδοτών να μπουν στα εργαστήρια της γραφής λογοτεχνών από όλα τα μήκη και πλάτη της γης, να μας φέρουν σ’ επαφή και με άλλα δημιουργήματα, προσφέροντάς μας τί άλλο, παρά το ίδιο το φως.


Η φωτογραφία είναι από εδώ: http://atypicalhipsta.com/
 

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...