Παρασκευή, 27 Σεπτεμβρίου 2013

Καλημέρα θλίψη, Φρανσουάζ Σαγκάν


«Επαναλάμβανα ευχαρίστως αποφθέγματα τέτοια όπως αυτό του Όσκαρ Ουάιλντ: ¨το αμάρτημα είναι η μόνη ζωντανή απόχρωση χρώματος που υπάρχει στο σύγχρονο κόσμο¨. Τα υιοθετούσα μ’ απόλυτη πεποίθηση, πολύ πιο σίγουρα πιστεύω παρά αν τα εφάρμοζα στην πράξη. Νόμιζα ότι η ζωή μου θα μπορούσε να χαλκευτεί πάνω σ’ αυτή τη φράση, να εμπνευστεί απ’ αυτήν, να ξεπροβάλει μέσα της σαν μια διαστρεβλωμένη εικόνα της Κόλασης: ξεχνούσα τον χαμένο καιρό, τις παύσεις του χρόνου και τα καλά καθημερινά αισθήματα. Ιδεατά φανταζόμουνα μια ζωή χυδαιότητας και αίσχους» (31).

Η πολυγραφότατη Φρανσουάζ Σαγκάν, προτού συμπληρώσει τα είκοσί της χρόνια, το 1953 εκδίδει το πρωτόλείο της, τη μεγαλύτερη εμπορική επιτυχία που γνώρισαν τα λογοτεχνικά δρώμενα στη Γαλλία του 20ου αιώνα, το βιβλίο Καλημέρα θλίψη.

Ο τίτλος προέρχεται από ένα ποίημα του γάλλου Πωλ Ελυάρ και εκφράζει την ψυχολογία της ενηλίωσης της πρωταγωνίστριας Σεσίλ, ύστερα από την υποκίνηση ενός εγκληματικού σχεδίου σε βάρος της αγαπημένης του πατέρα της, Άννας, με τραγικά αποτελέσματα.
 
Η Σεσίλ είναι ένα δεκαεφτάχρονο κορίτσι που έχει χάσει από μικρό τη μητέρα του και μεγαλώνει σ’ ένα οικοτροφείο. Στα δεκαπέντε της χρόνια ο πατέρας της τήν παίρνει από το ίδρυμα και ζουν μαζί μια ξέφρενη ζωή. Ο Ραϋμόν μυεί το κορίτσι στην καθημερινότητά του στην οποία κύριαρχη θέση έχουν οι ερωτικοί δεσμοί και η εναλλαγή συντρόφων, το αλκοόλ, τα γρήγορα αυτοκίνητα, οι καμαριέρες, οι διακοπές σε εξωτικούς προορισμούς, οι έξοδοι. Περνούν το καλοκαίρι σ’ ένα όμορφο νησί, όπου η Σεσίλ ερωτεύεται για πρώτη φορά. Τότε όμως, είναι που εμφανίζεται από το παρελθόν η Άννα, φίλη της μητέρας της, και αλλάζει τη ζωή τους. Ο σαραντάρχρονος πατέρας αποφασίζει να παντρευτεί την Άννα και να αποχαιρετίσει τον έκλυτο βίο, κάτι το οποίο προκαλεί στη Σεσίλ συναισθήματα ανάμικτα: απώλειας του ενδιαφέροντος του μπαμπά της, κτητικότητα, απειλή, αντίδραση για την αλλαγή των συνηθειών της σ’ εκείνες της ηλικίας της, ζήλια προς τη συγκρατημένη και ώριμη Άννα. Σύντομα θα καταστρώσει ένα σχέδιο προκειμένου να διαλύσει το δεσμό του Ραϋμόν που έρχεται ορμητικά ν' αλλάξει τη ζωή της και γίνεται ηθική αυτουργός ενός εγκλήματος. Παρ’ όλα αυτά, τόσο η ίδια όσο και ο πατέρας της, επιστρέφουν στην κανονικότητα της ζωής τους, πράγμα που δείχνει ότι σε συνειδησιακό επίπεδο έχουν δικαιολογήσει το ατύχημα που συνέβη και ζουν απλώς με την κακή ανάμνησή του. Όταν ξαναβρισκόμαστε, ο πατέρας μου κι εγώ γελούμε, μιλούμε για τις κατακτήσεις μας.[…]Είμαστε ευτυχισμένοι.[…]. Μόνο που όταν πέφτω στο κρεβάτι μου, τα χαράματα, με μόνο το θόρυβο των αυτοκινήτων στο Παρίσι, η μνήμη μου, καμιά φορά με προδίνει: το καλοκαίρι ξαναγυρίζει μαζί μ’ όλες του τις αναμνήσεις. Άννα, Άννα! Ξαναλέω αυτό τ’ όνομα πολύ σιγά και για πολύ ώρα στο σκοτάδι. Κάτι ανεβαίνει τότε από μέσα μου, που το υποδέχομαι με τ’ όνομά του και με τα μάτια κλειστά: Καλημέρα Θλίψη (159).

Κατά πόσο ο μύθος που υπάρχει γύρω από τη ζωή των συγγραφέων συνοδεύει τα έργα τους και συμβάλλει ώστε αυτά να γίνονται περισσότερο «γοητευτικά»; Η Φρανσουάζ Σαγκάν μεγαλωμένη σ’ ένα αστικό περιβάλλον διάγει μια ζωή βουτηγμένη στις απολαύσεις: κατασπαταλά χρήματα, παίζει στο καζίνο και στον ιππόδρομο, βυθίζεται στις παραισθησιογόνες ουσίες, αγαπά και αγαπιέται από άντρες και γυναίκες. Γίνεται ο καθρέφτης μιας ολόκληρης κοινωνίας.

Το έργο Καλημέρα θλίψη είχε μεγάλη απήχηση στους μέσους αστούς της δυτικής κοινωνίας που βγαίνοντας από τον Β΄ παγκόσμιο πόλεμο και εγκλωβισμένοι ανάμεσα σε δύο συγγραφικούς πόλους, του Σάρτρ και του Καμύ, βρήκαν τη δική τους έκφραση στην ανάλαφρη γραφή της Σαγκάν που καταφέρνει με τρόπο απλό να μιλήσει για ζητήματα τραγικά.

Ένα βιβλίο που θα πρότεινα ανεπιφύλακτα σε κάθε έφηβο, για να συνειδητοποιήσει το βάρος των επιλογών του και τη σπουδαιότητα να ζει κανείς την ηλικία του. Επίσης, σε κάθε γονιό που οφείλει να ενδιαφέρεται, να θέτει περιορισμούς στο παιδί του και να χειρίζεται με εξαιρετική λεπτότητα την εφηβεία του.
Γιατί όλοι μας αγαπούμε τις χαρές μέσα από τα όρια.


# 1958: στη μεγάλη οθόνη σημειώνοντας ρεκόρ κινηματογραφικών εισιτηρίων

Ευτυχώς που υπάρχει ακόμη η biblionet, οπότε και μπορώ να αναφέρω τις εκδόσεις από τις οποίες διάβασα το βιβλίο (δεν αναγράφονται πουθενά).

Σαγκάν Φρασουάζ, Καλημέρα θλίψη, μτφ. Γ. Αναστασίου, εκδ. Δαμιανός, σελ. 159.

10 σχόλια:

  1. Διάβασα το βιβλίο στην ...άπω εφηβεία μου στις εκδόσεις ΖΕΡΒΑ (μαζί με το "Ένα χαμόγελο"). Εκτός από ...αρχαιολογική αξία, έχει και συναισθηματική αξία για μένα, επειδή ανήκει στα πρώτα 3 βιβλία που αγόρασα με το χαρτζιλίκι μου.
    Θυμάμαι μόνο ότι μου άρεσε κι ότι θεωρήθηκε πολύ τολμηρό για την εποχή που γράφτηκε. Θα το ξαναδιαβάσω (ΚΑΙ αυτό).

    Ωραία η ιδέα σας για βιβλιοανταλλαγές.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Αν μου επιτρέπεις τον ενικό, χαίρομαι που σου θύμισα ένα βιβλίο των εφηβικών σου χρόνων που, όπως εύστοχα επισημαίνεις, ήταν ιδιαίτερα τολμηρό.
      Και μένα μου άρεσε πολύ, μιλά για σοβαρά ζητήματα μ' έναν τρόπο απλοϊκό και ταυτόχρονα ορμητικό.
      Ελπίζω να καταφέρω να το αγοράσω σύντομα μιας και με μια γρήγορη αναζήτηση που έκανα στα υπάρχοντα ηλεκτρονικά βιβλιοπωλεία, είναι από τους "οικονομικούς τίτλους" .

      Σε προσκαλώ να ανταλλάξουμε, κόπιασε :-)

      Διαγραφή
  2. Δεν ξέρω αν οι σημερινοί έφηβοι τους οποίους προτρέπεις να το διαβάσουν, θα νιώσουν διαβάζοντάς το αυτά που εμείς τότε αισθανθήκαμε. Βιβλίο που σημάδεψε την εφηβεία μας, από τότε όμως ως σήμερα πολλά πράγματα έχουν αλλάξει.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Θέλω να πιστεύω πως οι έφηβοι που διαβάζουν λογοτεχνία θα το εκτιμήσουν. Νομίζω πως είναι ένα διαχρονικό βιβλίο, σε καμία περίπτωση δεν το θεωρώ αναχρονιστικό.

      Έχετε δίκαιο, τα πράγματα έχουν αλλάξει και ευθύνη έχουμε όλοι μας.

      Κι εγώ πρώτη φορά το διαβάζω, μη νομίζετε, και δεν είμαι δα και τόσο μεγάλη,...:-)

      Διαγραφή
  3. Αγαπημένο, από τότε.
    Και η 'Συνθηκολόγηση'. Τα επόμενά της δεν άξιζαν μα υπήρξε τόσο απολαυστική η ίδια που τα συγχωρώ, όπως αντιστοιχα και πολλά ελάσσοντα του Κοκτώ. Μόνο στη Γαλλία..

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Νομίζω πως αυτό το πρώτο της έργο είναι και το καλύτερό της, παρά το γεγονός ότι και τ' άλλα που ακολούθησαν είχαν απήχηση στο πιστό αναγνωστικό της κοινό.
      Έχω την αίσθηση πως και για μένα από εδώ και στο εξής θα είναι στα αγαπημένα,...

      Διαγραφή
  4. καλησπερα.λεγομαι Καρβουνη Ανδριανη,φιλολογος.παρακολουθω το ιστολογιο σας σχεδον απο την αρχη.η ιδεα των ανταλλαγων φαινεται δελεαστικη αφου τα οικονομικα χωλαινουν και,την ιδια στιγμη,οι ανταλλαγες μεταξυ βιβλιοφιλων δν ενεχει κινδυνο εξαπατησης.Οταν,λοιπον,το συστημα ανταλλαγων σχηματοποιηθει,θα χαρω να παρουσιασω τις προτασεις μου.Ευχαριστω

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Καλημέρα Ανδριανή,
      αν μου επιτρέπεις τον ενικό, χαίρομαι που σου άρεσε η ιδέα της ανταλλαγής βιβλίων. Σε βεβαιώ από μέρους μου πως δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος εξαπάτησης. Επικοινωνούμε στο σύνδεσμο "Βιβλιοανταλλαγές" που είναι διαμορφωμένος κι έπειτα μέσω e-mail για ανταλλαγή στοιχείων και καθορισμό ημερομηνίας αποστολής των βιβλίων.
      Χαίρομαι που με διαβάζεις και θα ήθελα πολύ να διατηρήσουμε την επικοινωνία μας.

      Διαγραφή
  5. Κι εγώ κάπου εκεί στη μέση της εφηβείας το διάβασα. Νομίζω πως τώρα θα μου φαινόταν... αδιάβαστο πάντως.

    Υ.Γ. Πρέπει να στρωθώ να φτιάξω τη στήλη με τις βιβλιοανταλλαγές. Το παραμέλησα...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Αδιάβαστο ε; Έεελα Κατερίνα,...κι εγώ που νόμισα πως σου άρεσε η επιλογή!

      Υ.Γ. Να με υπολογίζεις στις βιβλιοανταλλαγές, θα συμμετέχω με μεγάλη χαρά. Περιμένω να δω το δικό σου "ανταλλακτήριο".

      Διαγραφή
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...