Παρασκευή, 27 Σεπτεμβρίου 2013

Καλημέρα θλίψη, Φρανσουάζ Σαγκάν


«Επαναλάμβανα ευχαρίστως αποφθέγματα τέτοια όπως αυτό του Όσκαρ Ουάιλντ: ¨το αμάρτημα είναι η μόνη ζωντανή απόχρωση χρώματος που υπάρχει στο σύγχρονο κόσμο¨. Τα υιοθετούσα μ’ απόλυτη πεποίθηση, πολύ πιο σίγουρα πιστεύω παρά αν τα εφάρμοζα στην πράξη. Νόμιζα ότι η ζωή μου θα μπορούσε να χαλκευτεί πάνω σ’ αυτή τη φράση, να εμπνευστεί απ’ αυτήν, να ξεπροβάλει μέσα της σαν μια διαστρεβλωμένη εικόνα της Κόλασης: ξεχνούσα τον χαμένο καιρό, τις παύσεις του χρόνου και τα καλά καθημερινά αισθήματα. Ιδεατά φανταζόμουνα μια ζωή χυδαιότητας και αίσχους» (31).

Η πολυγραφότατη Φρανσουάζ Σαγκάν, προτού συμπληρώσει τα είκοσί της χρόνια, το 1953 εκδίδει το πρωτόλείο της, τη μεγαλύτερη εμπορική επιτυχία που γνώρισαν τα λογοτεχνικά δρώμενα στη Γαλλία του 20ου αιώνα, το βιβλίο Καλημέρα θλίψη.

Ο τίτλος προέρχεται από ένα ποίημα του γάλλου Πωλ Ελυάρ και εκφράζει την ψυχολογία της ενηλίωσης της πρωταγωνίστριας Σεσίλ, ύστερα από την υποκίνηση ενός εγκληματικού σχεδίου σε βάρος της αγαπημένης του πατέρα της, Άννας, με τραγικά αποτελέσματα.
 
Η Σεσίλ είναι ένα δεκαεφτάχρονο κορίτσι που έχει χάσει από μικρό τη μητέρα του και μεγαλώνει σ’ ένα οικοτροφείο. Στα δεκαπέντε της χρόνια ο πατέρας της τήν παίρνει από το ίδρυμα και ζουν μαζί μια ξέφρενη ζωή. Ο Ραϋμόν μυεί το κορίτσι στην καθημερινότητά του στην οποία κύριαρχη θέση έχουν οι ερωτικοί δεσμοί και η εναλλαγή συντρόφων, το αλκοόλ, τα γρήγορα αυτοκίνητα, οι καμαριέρες, οι διακοπές σε εξωτικούς προορισμούς, οι έξοδοι. Περνούν το καλοκαίρι σ’ ένα όμορφο νησί, όπου η Σεσίλ ερωτεύεται για πρώτη φορά. Τότε όμως, είναι που εμφανίζεται από το παρελθόν η Άννα, φίλη της μητέρας της, και αλλάζει τη ζωή τους. Ο σαραντάρχρονος πατέρας αποφασίζει να παντρευτεί την Άννα και να αποχαιρετίσει τον έκλυτο βίο, κάτι το οποίο προκαλεί στη Σεσίλ συναισθήματα ανάμικτα: απώλειας του ενδιαφέροντος του μπαμπά της, κτητικότητα, απειλή, αντίδραση για την αλλαγή των συνηθειών της σ’ εκείνες της ηλικίας της, ζήλια προς τη συγκρατημένη και ώριμη Άννα. Σύντομα θα καταστρώσει ένα σχέδιο προκειμένου να διαλύσει το δεσμό του Ραϋμόν που έρχεται ορμητικά ν' αλλάξει τη ζωή της και γίνεται ηθική αυτουργός ενός εγκλήματος. Παρ’ όλα αυτά, τόσο η ίδια όσο και ο πατέρας της, επιστρέφουν στην κανονικότητα της ζωής τους, πράγμα που δείχνει ότι σε συνειδησιακό επίπεδο έχουν δικαιολογήσει το ατύχημα που συνέβη και ζουν απλώς με την κακή ανάμνησή του. Όταν ξαναβρισκόμαστε, ο πατέρας μου κι εγώ γελούμε, μιλούμε για τις κατακτήσεις μας.[…]Είμαστε ευτυχισμένοι.[…]. Μόνο που όταν πέφτω στο κρεβάτι μου, τα χαράματα, με μόνο το θόρυβο των αυτοκινήτων στο Παρίσι, η μνήμη μου, καμιά φορά με προδίνει: το καλοκαίρι ξαναγυρίζει μαζί μ’ όλες του τις αναμνήσεις. Άννα, Άννα! Ξαναλέω αυτό τ’ όνομα πολύ σιγά και για πολύ ώρα στο σκοτάδι. Κάτι ανεβαίνει τότε από μέσα μου, που το υποδέχομαι με τ’ όνομά του και με τα μάτια κλειστά: Καλημέρα Θλίψη (159).

Κατά πόσο ο μύθος που υπάρχει γύρω από τη ζωή των συγγραφέων συνοδεύει τα έργα τους και συμβάλλει ώστε αυτά να γίνονται περισσότερο «γοητευτικά»; Η Φρανσουάζ Σαγκάν μεγαλωμένη σ’ ένα αστικό περιβάλλον διάγει μια ζωή βουτηγμένη στις απολαύσεις: κατασπαταλά χρήματα, παίζει στο καζίνο και στον ιππόδρομο, βυθίζεται στις παραισθησιογόνες ουσίες, αγαπά και αγαπιέται από άντρες και γυναίκες. Γίνεται ο καθρέφτης μιας ολόκληρης κοινωνίας.

Το έργο Καλημέρα θλίψη είχε μεγάλη απήχηση στους μέσους αστούς της δυτικής κοινωνίας που βγαίνοντας από τον Β΄ παγκόσμιο πόλεμο και εγκλωβισμένοι ανάμεσα σε δύο συγγραφικούς πόλους, του Σάρτρ και του Καμύ, βρήκαν τη δική τους έκφραση στην ανάλαφρη γραφή της Σαγκάν που καταφέρνει με τρόπο απλό να μιλήσει για ζητήματα τραγικά.

Ένα βιβλίο που θα πρότεινα ανεπιφύλακτα σε κάθε έφηβο, για να συνειδητοποιήσει το βάρος των επιλογών του και τη σπουδαιότητα να ζει κανείς την ηλικία του. Επίσης, σε κάθε γονιό που οφείλει να ενδιαφέρεται, να θέτει περιορισμούς στο παιδί του και να χειρίζεται με εξαιρετική λεπτότητα την εφηβεία του.
Γιατί όλοι μας αγαπούμε τις χαρές μέσα από τα όρια.


# 1958: στη μεγάλη οθόνη σημειώνοντας ρεκόρ κινηματογραφικών εισιτηρίων

Ευτυχώς που υπάρχει ακόμη η biblionet, οπότε και μπορώ να αναφέρω τις εκδόσεις από τις οποίες διάβασα το βιβλίο (δεν αναγράφονται πουθενά).

Σαγκάν Φρασουάζ, Καλημέρα θλίψη, μτφ. Γ. Αναστασίου, εκδ. Δαμιανός, σελ. 159.
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...