Τρίτη, 9 Ιουλίου 2013

Σχετικά με τον Ροδερέρ, Γκιγέρμο Μαρτίνες




«Υπάρχει στην πραγματικότητα μόνο ένα αμάρτημα χωρίς επιστροφή απέναντι στο Θεό: η προσπάθεια να τον υποκαταστήσεις»». «Η δολοφονία, όπως στον Ντοστογιέφσκι» είπα εγώ. «Ή η γνώση» [..], η πραγματική γνώση, ο λόγος, που προστατεύουν μαζί ο Διάβολος κι ο Θεός» (71).

Η γνωριμία μου με τον Γκιγέρμο Μαρτίνες έγινε κάπως αντίστροφα: ξεκίνησε από το τελευταίο του έργο, τον Αργό θάνατο της Λουσιάνα Μπ (2007), όπου μου είχε αφήσει τις καλύτερες εντυπώσεις.

Η νουβέλα Σχετικά με τον Ροδερέρ (1992) είναι το πρωτόλειο έργο του συγγραφέα και εξυμνήθηκε ομόφωνα από την κριτική στη χώρα του, την Αργεντινή. Σύντομα κυκλοφόρησε στην Ισπανία και μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες. Εδώ, βρίσκουμε ψήγματα της γραφής του, τα σημάδια εκείνα που αργότερα ο συγγραφέας θα στρογγυλέψει και θα τελειοποιήσει. Το 2004, με την Ακολουθία της Οξφόρδης ο Γκιγέρμο Μαρτίνες θα αποσπάσει το ισπανικό βραβείο Planeta και θα καθιερωθεί ανάμεσα στους σύγχρονους μεγάλους Αργεντινούς συγγραφείς.

Θέμα του έργου είναι η αναζήτηση της αλήθειας μέσα από τη γνώση, η φύση της ευφυΐας, τα χαρακτηριστικά και το τίμημά της.

Δύο συνομήλικοι, ο 17χρονος αφηγητής και ο νεοφερμένος Ροδερέρ, γνωρίζονται τυχαία σε μια κακόφημη λέσχη του χωριού Πουέντε Βίχο και παίζουν σκάκι. Ο αφηγητής χάνει την παρτίδα, ωστόσο αυτό που κερδίζει είναι η γνωριμία του με το νεαρό. Ο τελευταίος, ενώ κερδίζει, δε φαίνεται να είναι ευχαριστημένος από τη νίκη του. Αντίθετα, είναι εκνευρισμένος και φαίνεται προβληματισμένος για κάτι που δεν μπορεί να επιλύσει. Ο Ροδερέρ -παρόλο που δεν το επιθυμεί- αποφασίζει να πάει στο ίδιο σχολείο με τον αφηγητή, το Μαριάνο Μορένο. Οι δυο τους ξεχωρίζουν στην τάξη τους για την εξυπνάδα τους, ωστόσο, όπως εύστοχα επισημαίνει ο καθηγητής Ράγο στη διάρκεια μιας παράδοσης, υπάρχουν δύο μορφές ευφυΐας: η πρώτη είναι η αφομοιωτική ευφυΐα, η ευφυΐα που δρα σα σφουγγάρι και απορροφά αμέσως ό,τι της προσφέρεται […] διακρίνεται μόνο ποσοτικά [..] είναι απλώς η κοινή ευφυΐα τονισμένη (43). Η δεύτερη, πιο σπάνια, βρίσκει παράξενα και πολλές φορές εχθρικά τα πιο κοινά δεσμά της λογικής, τα πιο τετριμμένα επιχειρήματα, το γνωστό και αποδεδειγμένο. Τίποτα γι’ αυτήν δεν είναι ¨φυσικό¨, τίποτα δεν αφομοιώνει χωρίς να νιώσει ταυτόχρονα κάποια απόρριψη […]. Την απειλούν κι αυτή δύο κίνδυνοι: η τρέλα και η αυτοκτονία (44). Στον πρώτο τύπο ευφυΐας εντάσσεται ο αριστούχος αφηγητής μας, ενώ στο δεύτερο ο μυστηριώδης Ροδερέρ.  Στο σχολείο, όλοι αντιλαμβάνονται πως ο νεοφερμένος έχει μια ιδιαίτερη προσωπικότητα, διαφορετική, σκοτεινή, θελκτική. Μοιάζει με ρομαντικό ήρωα του περιθωρίου και εξάπτει το ενδιαφέρον και την προσοχή όλων. Τα κορίτσια τον θαυμάζουν, ένα από αυτά, η Ντανιέλα, θα υποβάλλει τον εαυτό του σε εξαντλητική δίαιτα προκειμένου να του αρέσει και πεθαίνει από νευρική ανορεξία. Η όμορφη αδερφή του αφηγητή, Κριστίνα, θα τον ερωτευτεί από την πρώτη στιγμή. Εντούτοις, ο ίδιος ο Ροδερέρ, μοιάζει να στέκεται απόμακρος από όλους. Βουτηγμένος μέσα στα φιλοσοφικά αναγνώσματα που κουβαλά καθημερινά μαζί του στο σχολείο, διερευνά ένα αίνιγμα, αναζητά μια λύση ανείπωτη και προσπαθεί να εφησυχάσει μακριά από κοινωνικές συναναστροφές. Ο αφηγητής, αντιλαμβανόμενος τη διαφορετικότητα του συμμαθητή του, θα προσπαθήσει να τον πλησιάσει και θα γίνουν φίλοι. Ο Ροδερέρ αποτελεί το άπιαστο, ένα πρότυπο για τον ίδιο που θα συντελέσει  καθοριστικά στην προσωπική του εξέλιξη. Με παρότρυνσή του, κι ενώ ο ίδιος εγκαταλείπει το σχολείο, ο αφηγητής θα σπουδάσει στο Μπουένος Άιρες μαθηματικά. Στο διάστημα αυτό, η αδερφή του, παρόλο που είναι ερωτευμένη με την ιδιοφυΐα του Ροδερέρ, ετοιμάζεται να παντρευτεί υπό την προτροπή της μητέρας της ένα συμμαθητή του αφηγητή, τον Ανίμπαλ Κουφρέ. Παράλληλα, ποτέ δε σταματά να ενδιαφέρεται για τον Ρ. , καθώς ακόμα κι όταν χάνει τη μητέρα του και μένει μόνος αναλμβάνει να τον φροντίσει. Λίγο πριν ξεκινήσει το διδακτορικό του στην Οξφόρδη, ο αφηγητής επισκέπτεται τους γονείς του. Εκείνοι, δυσαρεστημένοι από την απόφασή του να συνεχίσει τις σπουδές του, τον αντιμετωπίζουν σαν ένα ξένο. Πηγαίνει στη Λέσχη Όλυμπος και συναντά τον Ροδερέρ. Εκείνος, στηριγμένος σ’ ένα μπαστούνι, και αδύναμος να στηριχτεί στα πόδια του, εκμυστηρεύεται στον αφηγητή ότι έλυσε το γρίφο και αναμένει τον αφηγητή να του το εμπιστευτεί και να το καταγράψει. Ωστόσο, χτυπημένος από μια επάρατη νόσο, πεθαίνει και παίρνει μαζί του τη λύση του αινίγματος.

Ο συγγραφέας στήνει πολύ ωραία τη δομή της αφήγησής του, προκαλεί την αγωνία του αναγνώστη, καθώς πέρα από το ζήτημα της ευφυΐας και των χαρακτηριστικών της, των βιβλίων φιλοσοφίας και την αναζήτηση της αλήθειας, καταπιάνεται με σύγχρονα κοινωνικά φαινόμενα όπως τα ναρκωτικά, η νευρική ανορεξία και η περιφρόνηση των σπουδών από τις κατώτερες κοινωνικές τάξεις.


Μαρτίνες Γκιγέρμο, Σχετικά με τον Ροδερέρ, μτφ. Τιτίνα Σπερελάκη, εκδ. Πατάκη, σελ.137. 



2 σχόλια:

  1. Λ α τ ρ ε ύ ω το βιβλίο αυτό. Στοχαστικό,απίστευτα μπορχικό, ανατρεπτικό , με πολλαπλές παράλληλες αναγνώσεις να παραμονεύουν στις σελίδες του και να κάνουν το μυαλό και την καρδιά να δουλεύει τρελά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...