Παρασκευή, 5 Ιουλίου 2013

Καλός καιρός / Μετακίνηση, Μαρία Μήτσορα

                        Στο εξώφυλλο το έργο του Γκόγια «Αχυρένια κούκλα», (1791-1792).


Ι.
Θα γυρίσει αλλού τις χαρακιές
Της παλάμης, η Μοίρα, σαν κληδούχος
Μια στιγμή θα συγκατατεθεί ο Καιρός
Οδυσσέας Ελύτης, Το μονόγραμμα (απ.)
***
Να κοιμάσαι
Με τον ήλιο στο ένα μάτι και το φεγγάρι στο άλλο
μ’ έναν έρωτα στο στόμα κι ένα ωραίο πουλί μες’ στα μαλλιά
στολισμένη σαν τους κάμπους, σαν τα δάση, σαν τη θάλασσα
στολισμένη και πεντάμορφη σαν το γύρο του κόσμου.
Να φεύγεις και να χάνεσαι
μες’ απ’ τους κλώνους των καπνών και τους καρπούς του ανέμου
πόδια πέτρινα με κάλτσες άμμου
γερά πιασμένη από του ποταμού τους μυώνες
και μιαν έγνοια, τη στερνή, στη καινούργια σου όψη επάνω.
Paul Eluard, Να κοιμάσαι
***
 
«Μου λείπουν και τα μικρά πράγματα, ο τρόπος που λες «ναι» τόσο ήσυχα. Το θηρίο μέσα μου κλαίει πικρά. Έχει αρχίσει να κλαίει με πόνο ανθρώπινο. Πάντα πρόκειται να φύγεις. Ίσως γι΄αυτό να με τρομάζει που στην αγκαλιά σου εξατμίζομαι και αυτό που εισπνέω είσαι εσύ, συν το λίγο που έχει μείνει από μένα»(97).
 
Τις καλύτερες εντυπώσεις μου άφησε η Μαρία Μήτσορα και η νουβέλα της Καλός καιρός/ Μετακίνηση. Πρόκειται για έναν ύμνο στον έρωτα, μια γιορτή για την ίδια τη ζωή, κάτι που απεικονίζεται στο εξώφυλλο του βιβλίου με τη δυναμικότητα του παιχνιδιού των κοριτσιών. 

Η συγγραφέας γράφει για έναν έρωτα που γεννιέται μέσα στα ασφυκτικά πλαίσια της Αθήνας, μιας πόλης που βρίσκεται σε τέλμα εξαιτίας της αστικοποίησης, της βιομηχανοποίησης, της τεχνολογίας, της ταχύτητας. Διάχυτος λυρισμός, ποιητική πρόζα, μύθος, φύση, χρώματα, το εύρημα των ζαριών, η Αθήνα του χθες και η νοσταλγία της, έρωτας, ζωή αποτυπώνονται μέσα σε 141 σελίδες.

Ο Άλκης είναι ένας νεαρός επιμελητής κειμένων που πρόσφατα μετακόμισε σ’ ένα διαμέρισμα στις παρυφές του Λυκαβηττού. Στην ίδια πολυκατοικία, δύο ορόφους επάνω, μένει η Έλλη. Η Έλλη είναι μια παντρεμένη νοικοκυρά που μεγαλώνει τον εξάχρονο γιο του άντρα της. Μοιραία, οι δυο τους θα συναντηθούν σ’ ένα πανδοχείο και αναπόδραστα οι ζωές τους θα συμπλεχτούν. Παρακολουθούμε τον έρωτά τους μέσα από την ανταλλαγή ερωτικών γραμμάτων, σελίδων ημερολογίων και φανταστικών σκέψεων. Η Έλλη είναι σαν αερικό ̇ έχει τη μορφή μια ταξιδιώτισσας: μπαινοβγαίνει στη ζωή του Άλκη, ο οποίος εναγωνίως την χάνει και την βρίσκει. Θα εξαφανιστεί από τη ζωή του, μετά από ένα ταξίδι που πραγματοποιούν οι δυο τους σ’ ένα νησί του Αιγαίου. Ο πρωταγωνιστής θα βρεθεί μόνος, μέσα στο άδειο του σπίτι, να  κοιτάζει το ταβάνι και να φαντάζεται μια ξύλινη σκάλα που οδηγεί δυο ορόφους πάνω, να ονειροπολεί τις στιγμές που περάσανε μαζί και κάθε σκέψη του να επιστρέφει στον εαυτό του. Ο καιρός και η μοίρα θα συγκατατεθούν και θα υποχωρήσουν μπροστά στο μεγαλείο και τη δύναμη του μοιραίου έρωτα. Οι δυο τους θα ξαναβρεθούν ύστερα από το γράμμα που στέλνει η Έλλη και στο οποίο  εξηγεί τους λόγους της απουσίας της. Έχει βάλει μπροστά τις διαδικασίες του διαζυγίου και αναζητά καινούργια στέγη. Δίνουν ραντεβού στο νέο της σπίτι, και εκεί, σαν μια ηρωίδα παραμυθιού, ξαπλωμένη με κλειστά μάτια, τον περιμένει να της δώσει ζωή. Η νουβέλα ολοκληρώνεται με την τελευταία ζαριά: Τα λέπια (σχήμα κύκλου, τα βρίσκουμε και στην αρχή) και την εικόνα ενός παντρεμένου ζευγαριού στην πόλη να αγκαλιάζεται, τη στιγμή που στον αέρα ηχεί ο κρότος των βεγγαλικών.


Εκείνο που μου έκανε εντύπωση είναι ο τρόπος που η συγγραφέας στήνει την ιστορία της και τα μέσα που χρησιμοποιεί.

Η Μαρία Μήτσορα επινοεί το παιχνίδι των ζαριών και πάνω σ’ αυτό στήνει την αφήγησή της. Κάθε ζαριά, όπως σημειώνει η συγγραφέας, καταδεικνύει το τυχαίο. Κάθε Πράξη του έρωτα μεταξύ των δύο πρωταγωνιστών αποτελεί και μια ζαριά: είναι απρόβλεπτη αλλά ταυτόχρονα αναπόδραστη, μιας και κάθε ανθρώπινη ύπαρξη και περισσότερο ο χαρακτήρας του καθενός μας συνδέεται με τη Μοίρα του. Μεταξύ των δύο πρωταγωνιστών υπάρχει ένα νήμα, ένας κοινός δεσμός που αφορά την παιδική τους ηλικία: τη μεσολάβηση των ιδρυμάτων στο μεγάλωμά τους κάτι που και οι δύο το κουβαλούν σαν βιολογική σφραγίδα. Ο Άλκης γίνεται αυτόπτης μάρτυρας της αυτοκτονίας της μητέρας του, ενώ η Έλλη θα βρεθεί ως βρέφος εγκαταλελειμμένη ανάμεσα σε σκουπίδια και αργότερα θα υιοθετηθεί.

Παράλληλα, ο έρωτας εκφράζεται σε σχέση με τις μεταβολές του καιρού και του τοπίου. Όλο το κείμενο είναι ένας ύμνος στη φύση και τις ομορφιές της σε όλες τις αποχρώσεις της. Ο Άλκης γεμίζει από την Έλλη και βλέπει τον κόσμο ομορφότερο μέσα από τα μάτια της. Η παρουσία της εξευγενίζει και τη μεγαλύτερη ασχήμια, δίνει ζωή ακόμη και στο θάνατο. Φτιάχνει με τη φαντασία του έναν κόσμο για τους δυο τους, όπου εκεί η αγαπημένη του είναι η ιέρεια της θεάς Άρτεμις που εξουσιάζει τη φύση και καθετί  υποτάσσεται  στο άγγιγμά της. Οι δυο τους παρουσιάζονται σαν οντότητες προορισμένες να βιώσουν ο ένας το μεγαλείο του άλλου, δύο άνθρωποι που χρειάζονται την αλληλοσυμπλήρωση (παρήχηση ονομάτων Άλκης-Έλλη), όπως το φως και η σκιά. Ζουν έναν παράφορο έρωτα τέτοιας έντασης και αγνότητας που μοιάζει με θηρίο που δεν έχει εξημερωθεί, αδύνατο να κατανοηθεί και να γίνει αποδεκτός από τους ανθρώπους.


#Σκόπιμα απέφυγα τις συνδέσεις της συγγραφέα με τη γενιά του ’70 και γενικότερα τις απόψεις που υπάρχουν σχετικά με την λογοτεχνική της παρουσία. Θέλησα να διευρύνω τα όρια της ανάγνωσής μου και να επεκταθώ πέρα από τον προσωπικό μύθο, ν΄ αφήσω το ίδιο το έργο να με ταξιδέψει από μόνο του μέσα από τις λέξεις…
#Ντρέπομαι που το λέω, αλλά αγόρασα το βιβλίο 1,80€. Στ’ αλήθεια, δεν μπορώ να κρύψω τη θλίψη μου, όταν αγοράζω τόσο φτηνά το πόνημα, την ψυχή ενός ανθρώπου που γράφει.


Μήτσορα Μαρία, Καλός καιρός / Μετακίνηση, εκδ. Πατάκη, σελ.141.

                                              

8 σχόλια:

  1. Άλλοι θα έπρεπε να ντρέπονται,αυτοί που έστησαν την εγχώρια βιομηχανία μαζικής λογοτεχνίας και η εκδοτική πλημμυρίδα ,που εκείνοι προκάλεσαν, παρέσυρε κι ό,τι καλό μπορούσε να αναδειχθεί σε άλλες όμως συνθήκες.
    Αν η Μήτσορα και οι λίγο ή εντελώς εκτός βιομηχανίας συγγραφείς περίμεναν να ζήσουν από τα βιβλία τους...

    Την καλησπέρα μου και την εκτίμησή μου,άρχισες με πολύ ωραία βιβλία κάνοντας δυνατές αναρτήσεις.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Τα λόγια σου-αν μου επιτρέπεται ο ενικός- λειτουργούν για μένα ως "θετική ενίσχυση", για να συνεχίσω να μοιράζομαι από εδώ τις σκέψεις και τα συναισθήματα που μου γεννούν τα λογοτεχνικά βιβλία που διαβάζω.

      Κάποιοι έχουν περισσότερη ευθύνη από μένα, ωστόσο δεν παύω να αισθάνομαι ενοχές όταν ένα πόνημα καταλήγει στα χέρια μου σε μια τόσο εξευτελιστική τιμή. Γιατί παράλληλα, είμαι εγώ εκείνη η αναγνώστρια που στρέφεται σε "οικονομικούς τίτλους" εξαιτίας της κρίσης...

      Διαγραφή
  2. Μα πες μου δεν είναι εξαιρετική η Μήτσορα; Δεν γράφει καταπληκτικά, ιδιαίτερα, έξυπνα; Εγώ την αγάπησα τόσο που αναζήτησα όλα τα βιβλία της και τα παλιά τα εξαντλημένα, να μην ξεφύγει τίποτα. Ένα θα πω, όλα αξίζουν, αν βρεθεί κάποιο στο δρόμο σου μη διστάσεις.
    Λες για την τιμή, είναι πιο κρίμα φίλη, τόσο εξαιρετικά καλογραμμένα βιβλία να μην κυκλοφορούν καν στην αγορά. Να επανεκδίδονται σε χιλιάδες αντίτυπα οι λέξεις οι ροζουλί και αυτές οι ιδιαίτερες λέξεις να μένουν εξαντλημένες. Ντρέπομαι για τους ανθρώπους αυτής της χώρας που δεν έχουν ιδέα ποιοι αξίζουν και ποιοι τους κοροϊδεύουν.
    Κι αλήθεια που είναι χαμένη η Μήτσορα; Μετά το με λένε λέξη εξαφανίστηκε, σαν να μην μπορεί να φανταστεί ότι υπάρχουν κάποιοι που έχουν ανάγκη λίγες από τις λέξεις της.
    Ωραία η υπενθυμίση σου.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Είναι δυσάρεστο αυτό που αναφέρεις και αποτελεί μια όψη της "εκδοτικής πλημμυρίδας" που υπογραμμίζει παραπάνω η Βιβή. Δεν υπάρχουν λόγια γι' αυτή την κατάντια. Η μόνη ασπίδα προστασίας από τα φαινόμενα των καιρών είναι η παιδεία.
      Η Μήτσορα γράφει πολύ ωραία, οι λέξεις της έχουν βαρύ συναισθηματικό φορτίο. Συνδέει το μέσα με το έξω βαθιά λυρικά, έντονα ποιητικά. Θα αναζητήσω κι αλλα βιβλία της,σίγουρα.
      Τέλος, νομίζω πως ένας συγγραφέας δεν εφησυχάζει ποτέ, δε σταματά να γράφει, οπότε ας ελπίσουμε πως σύντομα θα διαβάσουμε(τυπωμένο ή ελεύθερο στο διαδίκτυο) κάτι καινούργιο δικό της.

      Διαγραφή
  3. Κι επειδή μιλάτε για την τιμή, το είχα αγοράσει τον Απρίλιο 2006 9 ευρώ! Ιδιαίτερη γραφή.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Δεδομένου ότι το βιβλίο κυκλοφόρησε ένα χρόνο πριν, νομίζω ότι είναι μια λογική τιμή τα 9ευρώ, δε νομίζετε;
    Όντως ιδαίτερη γραφή...γραφή με αισθαντικότητα και λυρικότητα.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Το διάβασα σχετικά πρόσφατα. Το έκλεισα με την αυτομομφή "γιατί δε διάβασα νωρίτερα Μήτσορα;!".

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Δεν είναι εκπληκτική;
      Έχω νοσταλγήσει τη γραφή της. Θέλω πολύ να διαβάσω και κάτι άλλο δικό της. Σύντομα θα το κάνω!

      Διαγραφή
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...